X
تبلیغات
کالج کارآفرینی تیوان

کەم بژی ، چوی ئەڵەو بژی نویسه‌ر : وه‌حید که‌ماڵى

9 - آذر‌ماه - 1391

مه‌ته‌ڵ  ئه‌ڕا زاڕووه‌یل


مامۆستا  " هەژار "   یەکێ  دە  شاعرەیلێ  گەپ و  نامدارێ  کورد  دە یەکێ  دە  شعرەیلێ  خوەی  ئویشێ :

لای  هەڵۆی  بەرزە فڕی  بەرزە مژی  ... چۆن  بژی  شەرتە  نەوەک چەندە بژی

ئی  داستانە دەیرەو  دەس  وەی  کەی  کە  ئویشن  قڵا  فرە  ژیێ  و  ئەڵو  عومرێ  کەمە.

یەی  رۆژ شاوەکی  ئەڵوێ  وە  پەی  شکار  دە لانە  دا  وە دەر ، باڵ  گرت و باڵ  گرت  تا چگ  موولەق  گرت . دە بانەو  چیەم  گل  دیا و  هەرچگە  مەلەوەر  دە  ڕیێ   زەمین  بی  گرتیە  کلێ  چیەم  . دە ناکام نووڕس  یەی  قڵای  دە  سەرێ  کیەنی  ئاوێ   نیشتگەس  و  هووشێ  وە   خوەی   نییە ، ئەڵو   چوین  دی  هیچ   وە  دەسێ  نەکەفتی  ژە  ناهەڵاجی  هەڵاماتێ  قڵا  هاورد . دە بانەو  قیتگە بەسی و  وە گڕێ  خوەی  ڕەسانە  قڵا و  تەک و جم   دەی  بڕی .

قڵا  وەختێ  هاتە  خوەی  کە  چنگیڕێ  ئەڵو  تا  دوکوتی  چگییە گیانێ و دی  رێێ  وایین  ئەڕای   نەمەنی  .ئەڵو  کە  شکارێ  خوەی  گرتی  وسا  تا هچانێ  بخوەی و دویمای  کەمێ  دەس  بکەی  وە  خواردنێ  قڵا. قڵای  فەقیر  کە  ڕک   دەی  بڕیای و دی  چیەمەڕێ  مردن  دکرد ، وە  ئەڵو  وت :  ئەگەر  نەخوەیتەم  چشتێ  ئەڕات  ئویشم  کە باوڕ  نیەکەم  دە  کەسێ تر  بژنەویتەی ،  ئەمان  تەنیا   وە  مەرجێ  ئویشمەی  کە  نەخوەیتەم !

ئەڵو  فکر  کرد  قڵا  خوازێ   بخەڵەتنێگەی و  ژە  قەپێ  دەربچوو ئەمان دوارە وە خوەی  وت  یە  خو  نیەتەنێ  دە دەسم  بوای ، بیلا بزانم  چە  ئویشێ  هادەی  قسەی  قڵا  وە گەرەکم   بای . ئەڵو   وە قڵا  وت : قسەت  بویش بزانم ... ئەگەر  دیم  وە کارم  دیای خو  ولت  کەم  بچیت ، ئەمان  ئەگەر  بخوازی  فێڵەسوو  بازی  دراری  وە گەن  کوشمەت !.

قڵا وت : هەرچگە  تو  بویشی  و  دەس  کردە  قسە  کردن و  وت :  ئیوە   ئەڵوەیل   ئەڕا  یە  زی  مرن   چوین   چگنە  بنێ   ئاسمان  گرتنەس  و   ژە  باقی  مەلەوەرەیل   دویرن  ،  تەنیا  چاشتتان  گوشتە و   چشتێ  تر  بێرژە  گوشت  نیەخوەن و  تەنیا  ژە  هەوای  بڵێنی   هەناسە  کیشن  ...!  یەسە  گیانتان  فریە   نازک  نارنجییە و  وە  بویچگترین  ئاڵشت بوینێ  چاشت و ئاوتان ، گیانتان  سوس   دوو  ئو  مرن .ئەمان  ئیمە  قڵایڵ  هەرچشتێ  بوو  خوەیمن  ئەگەر  گەن  بوو  یا خاس ، دە  هەمە جیێ   خەفیمن  ، ژە  هەر  ئاوێ   خوەیمن  ، دزی  کەیم ،  بەشێ   یەکتری   ئەڵواقنیم  و  کوڵ وڕ  وە  هەر  فەنێ  بییە  و  ژە  هەر  چشتێ بوو   خاو و خواردێ  خوەمان  پوڕنیمن .یەسە  کە  گیانمان بتەوە و گوشتێ  لەشمان  تیەڵ  و هیچ  ناخوەشی و ژانێ  ئەڵە  لەشمان   نیەنیشێ . ئەڕا  یە   فرە  ژییمن و عمرمان  دریژە .

ئەگەر   ئیوەیش  جوور   ئیمە  بانە خوار  و  چوی  ئیمە  بژین  حوکمەن  بزان  کە  عمرتان  و  تەمەنتان  فرەو  دوو  ئو  تویەنن  فێشتر  دەی  دنیا  بمینن.

قڵا   قەیرێ  فرەی  دە  فەن  و  ڕەوەنەیلێ  کە  بایسێ  دریژ  بینێ  ژیان  دوو   ئەڕای  ئەڵو  وت  و  وەختێ  زانس  ئەڵو  چگەسە  فکر و خیاڵێ  قسەیلەی  دی  هیچ  نەوت و  چیەمەڕێ   بی  بزانێ   چە   جواوێ  دێ.

ئەڵویش  کە  تا ئێسە  کەسێ  چنە  قسیەیلێ   ئەڕای   نەکردی  ،  تەمای   فریە  ژیان   نیشتە  باوڕێ  و  خوەی  دە  بانێ   لەشێ   قڵا  دا لا  ئو  وت :  قسیەیلەت  خاس  ئەمان  ئەڕا  یە  کە  من  خاس  بکەفمە  ڕەوەنێ  ئی  چشتەیلە  کە  وتیت ، بایەسە  چەن  رۆژێ   وەردم  بوویی  تا  شوون و نوونێ  خاس و خراو  ئەڕام   بویشی  .

قڵا  کە  گیان  دەر کردی  وە  خوەشڵە خوەشی  وت  :  وە  بانێ  هەردگ  چیەمم و دویمای  تەکاننێ  خوەی  و خواردنێ  کەمێ  ئاو  وە  ئەڵو  وت  :  تو  تەنیا  وە شوونم  بیا و کارت  نەو ... !

هەردگیان  باڵ  گرتن و کەفتنە  ڕێ ، هەردگ  ورسگیان  بی  ،  کەمێ  کە  چگن  ڕەسینە  بانێ  ئابادیێ ،  دە کەشێ  ئابادی  ئاشقاڵ  و  سەماتکوڵانێ  فریەی   ڕشیای ، قڵا  وت  : بچیمنە  خوار  بزان  چشتێ  خوەیمن ، وە یەکەو  هاتنە  خوار و دە بانێ  سەماتکوڵان نیشتن . بووگەنێ  ئاشقاڵ  مەزگێ  سەر  دتووقان ،  قڵا  دەس  کردە  ژێروبان کردنێ  ئاشقاڵەیل و جار جار  چشتێ  ددراورد و  دخوارد ، ئەڵو  کە  یە  ئەوەڵ  جارێ  بی  هاتیە  ئیجوورە  جیێ  ،  دە  بوویێ  سەماتکوڵان  وڕ و گیژەو  بی  و  دە شوونێ  خوەی  وسای . قڵا  وت :  ئەڕا  وسایتە ؟!  تونیش  جوور  من  فێر  بکە و  دەور و گردت  بتویچن  تا چشتێ  ئەڕا  خواردن  بینیتەو .

ئەڵو  هات  بویشێ  کە  نیەتەنێ  و دڵێ  نیەقرچێ  ئەمان  ژەنوو  کەفتە  ویرێ قسەیلێ  قڵا  و  وە  خوەی  وت :  هەرکارێ  دە  ئەوەڵەو  سەختە ئەمان  دماخر  هووکارە  دووم و  دی  ئاسانە  ئەڕام . ئەییش  وێنەی   قڵا   دەس  کردە  چویچانن و پشکاننێ  ئاشقاڵەیل و  پاشمەنەی  گەنیاگێ  چشتێ  پەیدا  دکرد  و  وە  قەیزەو  دخواردەی .چەن رۆژێ  وەردێ  قڵا  دەنامێ  سەماتکوڵانەیل و  پرتێ  پێسی  و چەن رۆژێگیش  وە  دزی  کردن  دەی  لانە  و ئوو لانە  و  بەشێ  یاو ئەی  خواردن بردە  سەر  . یەی  رۆژ  کە  وەردێ  قڵا  ئەڕای  ئاو  خواردن نیشتینە  لای  کیەنی  ئاوێ ،  ئەڵو  سەر  چەمان  تا  ئاو بخوەی  کە  دە  ناکام  چیەمێ  کەفتە  وێنەی   خوەی   دە  ڕیێ   ئاوە ،  ئەوەڵ  فکر کرد  سای  کەسێ  ترە  ئەمان  هەگێ  خاس  ئێسفای  وێنەگە  گرت  نووڕس  وێنەی  خوەیە ئەمان  ئێقەرە   گوەڕیاگە  و گەڕ و گول  بییە کە بێرژە  ئەڵو   شێوەی   گشت  مەلێ  پێسێ  تر  دێ .

گیانێ  هاتە  ڕقیان و نامێ  دڵێ  خامەو  بی  ، فرە  خوەی  وە  بویچگ  ددی ، دەو  هەیبەت و شکووهە  هیچ  نەمای و خوەی  وە  بێ  قورب  ددی . دی  داو  سیەم و قوەت  و ڕەنگینیە چشتێ  وە  جی  نەمەنی . فکر  دکرد  فرە  ژار  بییە، چگە نامێ  فکر و   دە دڵێ  وە خوەی وت : ها کوو  ئوو  قورب  و  گەپیتە؟! هاکوو   ئوو  سەربەرزی  و  شەرەف و  خیرەتتە؟! چە وەی  هات  ئوو  ئاسمان و  بڵێنی  و  تێژ باڵیتە ؟!  ئەومە هیچ  مەلێ  دە کویەسان  دە  تاوێ  تو  نیەویریا  خوەی  نیشان  بێ  ، خاس  بنووڕە  خوەت  بزان  کیت  و  چە  کەیت!

دیتە  چوی  خوەت  دیلێ  نانێ  زگ  و  تەمای  درووینێ  فریە  ژیان  کردیتە؟!

وەیش  چ  نانێ  و چ  ژیانێ ؟!  دە نامێ  پێسی و زەلیلی و گەن و گی  خواردن و... ئەگەر  وەیجورە  هەزار ساڵیش  بژیت  ئایا  قوروشێ  تیەرزێ ؟!

باوگ و باپیرەیلت  ئەڕا  یە  کەم  ژیان  ، چوین  دروس  ژیان . ئەڕا  یە  نامێ  خوەیان  نانە  "  ئەڵو "  تا هیچ  مەلێ  پێسێ  نەوێرێ  بویشێ  من  سوڵتانێ  ئاسمانم،  ئەڕا  یە  دە بڵێنی  ژیان  چوین دزانستن  کە  یەی رۆژ  وە ئازادی ژیان و سەرفرازی شەرەف دێرێ  وە هەزارساڵ  ژیان  دە ژێر دەستی و نانێ  زەلیلی  خواردن . تو  ئەڵو  نامتە و  بایەسە  چوی  ئەڵو  بژییت  نە چشتێ  تر ، تو ئەڕای  ئازاد ژیان و  دە بڵێنی  ژیان دروس بیتە نە جوور  قڵا  لویل  بخوەی  دە  نامێ  گەن و گی  و  سەماتکوڵان ... !

یەمە تا دێر  نەوییە  ئرز  و  ئاوڕیێ  خوەت  باراو  ، دەی  پرت و پێسی  و  گەناوە  درا دەر و  بچوو  شوونێ  باوگ و باپیرانت  بگر و  وە سەربەرزی  بژی .

ئەڵو  هەگێ  خاس  فکرەیلێ  خوەی کرد ، وە  بێ  خەوەرێ   قڵا  باڵ  واز کرد و  هێز  گرت . قڵا  وەختێ  دی  ئەڵو  باڵ گرت  ئەییش  فڕی  و کەفتە  شوونێ .

ئەڵو  جگ جگ  وەراو بان  دچگ و  قڵای  فەقیریش  وە  هەڵکە هەڵک   کەفتیە  شوونێ  و هەرچگە  هاوار  دکرد  ئەڵو  جواوێ  نیا .

 قڵا  وە هەر  فەنێ  بی  خوەی  ڕەسانە نزیکێ  ئەڵو  ئو  وت :  من دی  ژە یە   فێشتر  نیەتەنم  بامە  بانتر ، دیری  ئەڕای  کوو  چیت ؟!  ئەگەر  دە  دەسێ  من  توریایتە  وەم   بویش ؟ من  کە  خەتا و  خەڵافێ   نەکردمە !  ئەنی  دی  ئەڕا  دەنگ  نیەکەی ؟!

ئەڵو  لا  ئەڵکرد و  وە  قڵا  وت :  تو تاوانێ  نەیری  و من دە تو  نەتوریامە !

من دێرم  وەراو  ئەسڵ و بنەچەکێ خوەم و  ئوو شوونە  کە جیێ  ڕاسیمە چم ..!

من فریە  مەمنوونێ  تونم ! تو  وە  جوورێ  کە  خوەتیش  نەزانستی  مانای  ژیان  و  زنەی   وە  من  فیەمانی  و  وە کردار و  ژیانێ  خوەت  ئی  پەیامە دایتە  من  کە   " ئەڵو  باسە  چوی  ئەڵو  زنەی  بکەی  و ئازاد  بوو " .

 

کۆتایی   

 

وشە :

 

ئەڵو :  هەڵۆ

مەلەوەر : پەلەوەر ، کۆی باڵندە کان

مەڵ : باڵندە، مەل

قیتگە : قوولە ، شێرجە

ڕک : دەرفەت ، بۆشایی

گڕێ : چرکەیەک ، کاتێکی  زۆر کەم

هچان : وچان

فێڵەسوو: فێڵباز

ئالشت : گۆڕین ، ئاڵشت

ئەڵواقانن : ڕفاندن

کوڵ وڕ : کورت ، خوڵاسە

خوارد : خوراک ، خواردەمەنی

پووڕانن: دابین کردن ، لێکخستن

حوکمەن : حەتمەن ، سەداسەد

بایس : باعیس ، هۆکار

تەمەن : عومر ، تەمەن

هەگێ : کاتێک ، وەختێ

مەزگ : مێشک

فێر : گەڕان  بە دوای شتێک

سا : سێبەر ، سێوەر

سیەم : سام ، هەیبەت

دیل : ئەسیر ، دیل

ئەومە : جاران ، پێشتر

ئاوڕی : ئابڕۆ

ئرز : ئابڕۆ

یەمە : ئێسە ، ئێستا

مانا : واتا